Wist je dat de uitdrukking “de rode draad” van de Britse marine komt? In het touw van de Engelse vloot werd een rode draad meegevlochten. Je kon het touw in stukken snijden, maar in elk stuk zat die draad. Zo wist iedereen bij wie het hoorde.
Goethe gebruikte dat beeld al in 1809, en het past nog steeds precies bij een goed boek. Welk hoofdstuk je ook openslaat, je herkent meteen van wie het is en waar het over gaat. Maar hoe krijg je zo’n draad in je eigen boek? Daar gaat deze blog over.
Wat is de rode draad in een boek?
De rode draad is die eneboodschap die door je hele boek loopt. Het is wat de hoofdstukken met elkaar verbindt en wat je lezer van de eerste tot de laatste pagina kan volgen. Een boek met een rode draad voelt als één verhaal. Een boek zonder rode draad voelt als een verzameling losse teksten, hoe goed die afzonderlijk ook zijn.
Waarom vinden experts hun rode draad zo lastig?
“Met name het zoeken van de rode draad en de lijn vond ik best lastig,” zei een van mijn auteurs toen ze terugkeek op haar boek. Ze is niet de enige. Het is een van de meest gehoorde worstelingen bij mensen die een businessboek schrijven.
Experts hebben zelden te weinig te vertellen. Ze hebben juist veel te vertellen. Jaren ervaring, honderden gesprekken met klanten, modellen, voorbeelden en casussen. Alles voelt belangrijk, dus alles moet in het boek. Denken ze. Het gevolg van alles erin willen stoppen is een boek dat alles een beetje zegt en niets echt scherp. Een boek dat het net niet is.
Begin met een kader: doel, lezer en boodschap
Voordat je gaat schrijven, moet je drie dingen weten:
- wat je met je boek wilt bereiken
- voor wie je het schrijft
- welke boodschap je wilt overbrengen.
Dat is je kader. Het bepaalt waar je boek naartoe werkt. Zonder doel schrijf je alle kanten op. Zonder lezer voor ogen schrijf je voor iedereen, en dus voor niemand. Zonder boodschap heb je een verzameling kennis in plaats van een boek.
Meer over het kiezen van je lezer lees je in Onderscheidend schrijven: weet voor wie je schrijft.
Binnen dat kader: kots het er maar uit
Als je kader staat, dan mag alles. “Kots het er maar uit,” zeg ik vaak tegen mijn auteurs. “Gooi eruit wat er in je opkomt. Over wat je raakt, wat je steeds weer ziet bij je klanten, waar je wakker van ligt.” Dat klinkt misschien vreemd. Je zou denken dat je de rode draad juist vooraf moet uittekenen. Maar wie te veel nadenkt over zijn tekst, gaat schrijven zoals hij denkt dat het hoort. De zinnen worden voorzichtig en de tekst loopt niet lekker.
Schrijf je spontaan en organisch, dus vanuit jezelf, dan zit er een ziel in de tekst. En juist in die ziel zit de rode draad verstopt. Merk je dat je blijft hangen in nadenken? Lees dan ook Wanneer denken je belemmert bij het schrijven van je boek.
Hoe vind je de rode draad in je eigen tekst?
De rode draad laat zich niet verzinnen. Hij zit al in je verhaal. Alleen zie je hem zelf vaak niet, omdat je er te dichtbij staat. Lees je spontaan geschreven tekst daarom met deze vragen:
- Welk onderwerp komt steeds terug?
- Waar gaat de tekst ineens leven?
- Welke overtuiging ligt onder al je voorbeelden?
Waar die drie elkaar raken, zit je rode draad. Vaak helpt het als iemand anders met je meeleest. Een buitenstaander ziet sneller wat jij al jaren vertelt, terwijl je het zelf niet ziet.
Van rode draad naar inhoudsopgave
Als de rode draad zichtbaar is, volgt de inhoudsopgave. Bij Auteurscollege maken we die samen. De auteur geeft aan wat er in het boek moet komen, ik luister en vraag door. Soms vraag ik om opheldering, omdat ik merk dat er iets anders onder zit dan er wordt gezegd. Soms doe ik een suggestie, omdat ik een verband zie dat de auteur zelf nog niet zag.
Zo ontstaat een structuur waarin elk hoofdstuk bijdraagt aan dezelfde lijn. Wat buiten die lijn valt, is niet minder waardevol. Het hoort alleen niet in dit boek.
Veelgestelde vragen over de rode draad in je boek
Wat is de rode draad in een boek?
De rode draad is die ene boodschap die door het hele boek loopt. Hij verbindt de hoofdstukken en zorgt ervoor dat de lezer het boek als één verhaal ervaart.
Moet ik mijn rode draad weten voordat ik begin met schrijven?
Nee. Je moet wel weten wat je met je boek wilt bereiken, voor wie je het schrijft en wat je boodschap is. Binnen dat kader schrijf je vrij. De rode draad vind je daarna in je eigen tekst.
Wat is het verschil tussen de boodschap en de rode draad?
De boodschap is wat je wilt zeggen. De rode draad is hoe die boodschap door je hele boek loopt, van hoofdstuk tot hoofdstuk.
Wat doe ik als ik te veel kennis heb voor één boek?
Laat je kader en je rode draad bepalen wat in dit boek hoort. Wat erbuiten valt, kun je bewaren voor blogs, presentaties of een volgend boek.
Waarom is een rode draad belangrijk voor een businessboek?
Omdat je lezer na het lezen moet weten waar jij voor staat. Een boek met een heldere rode draad laat jouw kijk op je vak zien. Een boek zonder rode draad laat alleen zien dat je veel weet.
Hoe helpt Auteurscollege bij het vinden van de rode draad?
Bianca Kroon, oprichter van Auteurscollege, bepaalt eerst samen met de auteur het doel van het boek, de lezer en de boodschap. Daarna schrijft de auteur spontaan, vanuit zichzelf. Bianca leest die tekst om te zien wat steeds terugkomt en waar de energie zit. De inhoudsopgave ontstaat vervolgens in gesprek.
Tot slot
Net als in het touw van de Britse marine zit de rode draad niet ergens aan de buitenkant. Hij is vanaf het begin meegevlochten in je verhaal. Je hoeft hem niet te verzinnen, alleen te vinden.
Wil je sparren over je boekidee of over de rode draad in je manuscript? Plan een afspraak. Ik denk graag met je mee.
